Shahnameh-Khani dar Boston

Shahnameh Khani – Shahnameh Ferdowsi

Month: May, 2014

Revised Schedule for June 1st Session

by Alireza Borojerdi

Ba salaam,

Some folks requested to have more time for Dr. Faghih’s lecture so they will be able to discuss the issues and ask questions. I talked to Dr. Faghih and he graciously agreed to divide his lecture into several sections. This coming Sunday, he will talk about the concept of “Jaan” in Shahnameh. The lecture will be around 45 minutes, followed by about 15 minutes of discussions, questions, and answers. The concepts of “Kherad” and “Ostooreh” will be discussed in future sessions.

We will continue with the story of Rostam va Sohrab after the lecture. I have attached it to this post for ease of use. If possible, please bring a printed copy for your own use.

Best Regards

Rostam va Sohrab

 

آسیب شناسی سیاسی شهریاری در شاهنامۀ فردوسی

by mfmonfared

Kherad

ASIBSHENASI

مقالۀ حاضر به موضوع خرد در شاهنامۀ فردوسی پرداخته و خرد سیاسی را در این اثر ماندگار واکاوی کرده است. مقالۀ آز و داد: آسیب شناسی شهریاری در شاهنامۀ فردوسی، نوشتۀ دکتر تقی رستموندی، از این منظر، مقاله ای بسیار ارزشمند است.  مولف در این مقاله می کوشد نشان دهد که چگونه فردوسی به یافتن ریشه ها و زمینه های زوال و انتقال قدرت، در دو دوران اسطوره ای و تاریخی و یا دو شهریاری جهانی و کشوری اهتمام ورزیده است. فردوسی در  فرازهای گوناگون شاهنامه، تقابل دو مفهوم آز و داد و نقش آنان در زوال و بقای قدرت شهریاری را نشان داده است. مطالعۀ این مقاله می تواند به درک بهتر یکی از جنبه های مفهوم خرد در شاهنامۀ فردوسی یاری رساند.

11th Session of Shahnameh Khani: 4:30 to 8:00 pm on June 1st at Khaneh Iran

by Alireza Borojerdi

Ba Salaam,

Our next session will be on Sunday June 1st. Some of us were at the IAB  Poetry night on Friday, May 16th and some might have read the post by Dr. Monfared. Then you probably know that Dr. Faghih’s talk was done in two parts with the second part starting close to 11:00 pm. Some people had to leave due to other obligations or the late timing. Those of us who stayed found the talk very interesting and informing.

So we decided to ask Dr. Faghih to repeat the second part of his talk that was about the concept of “Jaan va Kherad dar Shahnameh” in our next session. We are happy to inform you that Dr. Faghih accepted to do that and we hereby express our gratitude.

Our next program will be as follows:

4:30 to 5:00 pm – Folks arriving, socializing;

5:00 to 6:15 pm – Dr. Faghih’s talk concentrated on Jaan, Kherad, va Hekmat-e Ferdowsi dar Shahnameh;

6:15 to 6:30 pm – Question and Answer;

6:30 to 7:00 pm – Break with refreshments; and

7:00 to 8:00 pm – Continuation of the Story of Rostam va Sohrab.

Hope to see you all on Sunday June 1st!

یادداشتی بر یک سخنرانی

by mfmonfared

Dr. Faqih

نگاهی به سخنرانی پروفسور فقیه در بارۀ حکمت و خرد در شاهنامۀ فردوسی

شب گذشته پروفسور نظام الدین فقیه در کانون ایرانیان بوستون دربارۀ حکمت و خرد در شاهنامۀ فردوسی به سخنرانی پرداختند. دوستداران شاهنامه و علاقه مندان دکتر فقیه از این سخنرانی استقبال خوبی کرده بودند. هر چند برنامه های دیگری چون اجرای موسیقی سنتی این سخنرانی را به دو بخش تقسیم کرد، سخنرانی ایشان پس از این برنامه ها ادامه یافت و به سرانجام رسید. پیش از اینکه به اصل سخنرانی بپردازم، ترجیح می دهم به اختصار از جایگاه علمی دکتر فقیه سخن بگویم.

جایگاه علمی دکتر فقیه

نظام الدين فقيه در سال 1332 در شهرستان استهبان (یا اصطهبان) ديده به جهان گشود. وي پس از آنکه تحصيل در دوران متوسطه را در تهران به پایان برد، براي ادامه تحصيل به انگلستان سفر کرد و در سال 1354 موفق شد مدرك کارشناسی خود را در رشتۀ مهندسی مکانیک و مديريت مهندسي دریافت کند. او یک سال بعد کارشناسی ارشد خود را گرفت و سرانجام در سال 1358 به اخذ مدرك دكترا در مهندسی سیستم از آن كشور نايل آمد.

   دكتر فقيه در سال 1359 به عضويت هيأت علمي تمام وقت دانشگاه شيراز درآمد و هم اكنون با مرتبه علمي استاد پايه سی در رشته مدیریت صنعتی همكاری دارد و از سوی وزارت علوم، تحقيقات و فنّاوري در ارديبهشت 1381 به عنوان استاد نمونه كشور انتخاب و معرفی شده است.

       وی در برخی از نهادها و انجمن های معتبر علمی- تخصصی داخلی و جهانی مانند آکادمی علوم نیویورک، دیده بان جهانی کارآفرینی، شورای سیاست گذاری پژوهش های جهانی کارآفرینی و سازمان  جهانی دانشمندان بدون مرزعضویت دارد. بسیار افتخارآمیز است که دانشنامه های معتبر و شناخته شدۀ مشاهير جهان در چاپ‌ها و ویرایش های متعدد خود شرح حال او را نگاشته اند. از این شخصیت ارزشمند علمی بيش از هشتاد مقالۀ در مجلات معتبر علمي – پژوهشی، ترویجی داخلی و خارجی و مجموعه مقالات كنفرانس های داخلی و بين المللی انتشار یافته است. او همچنین تألیف سی و شش عنوان كتاب تخصصی و بین رشته ای را در کارنامۀ علمی خود ثبت کرده است.

دکتر فقیه بنیان گزاری و اولین سردبیری مجله بين المللي علوم اطلاع رساني و فنّاوري اطلاعات (IJIST) را به زبان انگليسي و در سطح جهانی بر عهده داشته و هم اکنون نیز بنیان گزاری و سردبیری مجله بین المللي پژوهش های جهانی كارآفرینی (Journal of Global Entrepreneurship Research) را با هیات تحریریه بین المللی و انتشار به زبان انگليسي، در سطح جهانی، عهده دار است. وی همچنين بنیان گزار و سردبیر فصلنامۀ فارس معاصر(بنیاد فارس شناسی) است و همچنین به عنوان عضو هيأت تحريريه در انتشار 7 مجله معتبر علمي – پژوهشي و 2 مجله علمی – ترویجی شركت فعال دارد.

یادداشتی دربارۀ سخنرانی

موضوع سخنرانی بسیار ارزشمند بود و مخاطبی که تا پایان سخنرانی را دنبال می کرد، می توانست در سطوح مختلف با آن ارتباط برقرار کند. من در این یادداشت تنها می خواهم دربارۀ درک خود از آن سخنرانی بنویسم.

به گمان من، از منظر تلاش برای حفظ زبان فارسی و دور نگه داشتن آن از خطر اضمحلال، کار فردوسی حلقه ای است از تلاشی که دست کم دو سده پیش از زمان او آغاز شده بود. در این روند، سامانیان نقش ویژۀ خود را ایفا کردند. آنان با فراهم آوردن حمایت مالی و سازماندهی ترجمۀ متونی چون تاریخ طبری و تفسیر طبری از زبان عربی به زبان فارسی در مسیر پیشبرد زبان فارسی گامی بزرگ برداشتند. گردآوری میراث پهلوانی و حماسی ایران، از پیش آغاز شده بود و فردوسی آن تلاش ها را به بار نشاند و کامل کرد.

به رغم اینکه از نظر زبانی (حفظ زبان فارسی)، فردوسی روندی را که در خلال چند سده دنبال شده بود به سرمنزل مقصود رساند، ولی انگیزه های او در آفرینش شاهنامه به هیچ روی محدود به این هدف نبود. میثمی در کتاب تاریخنگاری ایرانی خود، به درستی نشان می دهد که کارهای پیشین با نوعی تلاش برنامه ریزی شده برای تقابل فلسفی با اندیشۀ هزاره گرایانۀ اسماعیلیه همراه بود. فردوسی  افقی بزرگ تر را می دید و هدفی برتر از حفظ زبان فارسی را بر عهده گرفته بود. این هدف همان است که جریان های فلسفی زمان، به ویژه اسماعیلیان در رساله های علمی و فلسفی خود دنبال می کردند و بارزترین نمونۀ آن رسائل اخوان الصفا است.

جریان تعطیل عقل در پاره ای از سرزمین های اسلامی به جریانی تناور و مسلط بدل شده بود. در خراسان روزگار غزنویان، کلام اشاعره عرصه را بر اندیشه ورزان روزگار تنگ کرده بود و به ستیزی سازمان یافته با جریان عقل گرایی برخاسته بود. ابوالفضل بیهقی در عرصۀ تاریخنگاری، دربرابر تسلط کلام اشعری محیط فکری آن روزگارواکنشی در خور تقدیر نشان داد. با این حال بیهقی، به دلایل گوناگون به منظومۀ اندیشۀ ایرانی دلبستگی نداشت و آن خرد گرایی به چارچوب تاریخنگاری او محدود ماند و هرگز هم از سوی دیگرتاریخنگاران درک نشد.

در روزگار تسلط کلام اشعری در خراسان و هنگامۀ تلاش های سامان یافته برای تعطیل اندیشیدن، فردوسی ظهور کرد. او خود می گوید:

بسی رنج بردم در این سال سی

عجم زنده کردم بدین پارسی

شایان نگرش اینکه فردوسی در این بیت نمی گوید زبان فارسی را زنده کرده است، بلکه می گوید “عجم” (غیر عرب یا ایرانی) را با استفاده از زبان فارسی (در جایگاه یک وسیله و نه یک هدف) زنده کرده است. طرح فردوسی در شاهنامه، فراتر از نجات زبان فارسی و پاسداری از میراث اسطوره ای، پهلوانی و تاریخی ایران  است، هرچند به عنوان بخش مهمی  از این طرح، او این هدف ها را هم دنبال کرد. فردوسی به دنبال ایستادگی در برابر جریان تعطیل عقل است. بسا و بسیار دریغا که ایرانیان تنها آن بعد ادبی تلاش فردوسی را برجسته کردند و از پرداختن به طرح اساسی فردوسی در احیای خردباستانی ایران سرباز زدند و نتوانستند با چنگ زدن به ریسمان ستبری که فردوسی برایشان فراهم آورده بود، از مانداب تعطیل خرد رهایی جویند.

برای من سخنان پروفسور فقیه از این دریچه ارزشمند و درخور نگرش است. او در نظر داشت این طرح کلان فردوسی را برای باززایی خرد باستانی وحکمت خسروانی معرفی کند و آن را به دیگر جریان های اندیشه ورزی در روزگاران پس از فردوسی پیوند زند. به گمان من چند نکته سبب شد درونمایۀ بسیار ارزشمند این سخنرانی به گونه ای که شایسته و بایسته بود آشکار نشود. نخست اینکه دکتر فقیه به دلایلی کاملا قابل درک ترجیح داد در پرده سخن بگوید و آشکارا از جریانی که برای بازداشتن خردورزی در ایران روزگار فردوسی در کار بود سخن نراند. بنا به هر دلیل، این خواست

دکتر فقیه بود و ما آن را می پذیریم از این رهگذر بر او خرده نمی گیریم.

دو ویژگی دیگر سخن دکتر فقیه نیز به ناگشوده ماندن هستۀ ارزشمند سخنرانی ایشان دامن زد. نخست، ویژگی ساختاری سخنرانی ایشان بود. شاید اگر دکتر فقیه از آن مقدمات ارزشمند در باب زندگی فردوسی و مسائل پیرامون ارتباط او با غزنویان و شاهنامه چشم می پوشید، زمان کافی برای طرح روشن تر مقصود اصلی او فراهم می آمد. با این حال، باید پذیرفت که مخاطب عام سخن ایشان به مرور مقدمات و آرایش آن تمهیدات نیاز داشت و شاید بدون آن مقدمات ورود به موضوع اصلی ناپخته و ناسنجیده به نظر می رسید. شاید اگر این مقدمات طرح نمی شد، باز هم من می نوشتم که ایشان بدون تمهید مقدمات بایسته به بحث اصلی وارد شدند و بهتر بود مقدماتی چنین بیان می شد!

با تکیه بر ویژگی نخست است که می خواهم به ویژگی دیگری که سبب شد سخن دکتر فقیه چنانکه بایسته بود پرده از رخ نگشاید اشاره کنم، آن هم موضوع مخاطب شناسی است. سخن دکتر فقیه باید در جمع کسانی طرح می شد که از سویی با جریان کلی فکر تاریخی در دو عصر باستانی و اسلامی ایران آشنایی داشتند و از سوی دیگر با جریان اندیشۀ فلسفی و اندیشۀ سیاسی، باز هم در این دو دوران اساسی تاریخ ایران بیگانه نبودند. سوگمندانه، به باور من، حتی کلاس های دکترای رشته های تاریخ و ادبیات فارسی در کشور ما با این مقدمات آشنایی کامل ندارد. گمان می کنم اگر این بحث در قالب یک رشتۀ دانشگاهی همچون رشتۀ شاهنامه پژوهی در مقطع دکترا، برای جویندگان موانع رشد اندیشۀ سیاسی در ایران مطرح شود، جای مناسب خود را یافته است و در این حال هم به طراحی چندین درس مختلف برای پوشش دادن ابعاد مختلف چنین بحثی نیاز است. به همین دلیل، شاید بهتر بود تنها بخش نخست سخنرانی دکتر فقیه دربارۀ فردوسی و شاهنامه در این جمع ایراد، و بخش دوم آن در زمانی دیگر و برای جمعی دیگر طرح می شد. در آن صورت هم، البته موضوع سخنرانی یعنی حکمت و خرد در شاهنامۀ فردوسی نادیده گرفته شده بود و این نیز پسندیده نبود. با دریغ و درد می نویسم که مخاطبان راستین فردوسی، یعنی ایرانیان، هرگز طرح فردوسی برای بازاندیشی و باز آفرینی خرد باستانی و حکمت خسروانی را درنیافتند که اگر این شناخت فرخنده رخ می داد، تاریخ ما مسیری دیگر در پیش می گرفت: یکی داستان است پر آب چشم!

باری انگیزۀ اصلی من از نگارش این یادداشت سپاسگزاری از پروفسور است برای سخنان اندیشه برانگیز و بسیار ارزشمندشان. بسیار خوشحالم که ما در نشست های شاهنامه خوانی، از نعمت ارزندۀ وجود دکتر فقیه برخورداریم و می توانیم در این زمینه بیشتر گفتگو کنیم. آرزو می کنم بتوانیم در نشست و نشست هایی دیگر، هنگامی که توانستیم آشنایی با پوستۀ زبانی شاهنامه را پشت سر بگذاریم، از دکتر فقیه درخواست کنیم به موضوع بازگردند و گفتگوهای دراز دامنه ای را در این باره سامان دهیم.

غمنامۀ رستم و سهراب

by mfmonfared

8f7a52b1-4875-4735-afc5-1b33cddca099

noormags-غمنامه_رستم_و_سهراب__تضاد_عشق_و_حماسه-152419_365412

مهدی قریب در مقاله ای دربارۀ داستان رستم و سهراب از تضاد میان عشق و حماسه در این داستان سخن می گوید. خواندن این مقالۀ بسیار ارزشمند را به دوستان توصیه می کنم.

Wisdom of Ferdowsi – Talk by Dr. Faghih on May 16th

by Alireza Borojerdi

Salaam Doostan,

In the last session we talked about Dr. Faghih talking about “Mafhoome jaan va Kherad dar Shahnameh Ferdowsi”  or Wisdom of Ferdowsi in our next session. Meanwhile, Dr. Faghih was asked to give the same talk at the coming IAB poetry night on May 16th (this coming Friday). Therefore, I would like to ask all the interested friends to make it to the Friday Poetry night and enjoy the talk. We will then continue with our regular Shahnameh Khani in our June 1st Session (continuation of the story of Rostam va Sohrab) and we won’t bother Dr. Faghih to repeat the talk.

Hope to see you all on Friday evening at 8:00 pm and then on Sunday June 1st at 4:30 to 8:00 pm.

Regards

داستان رستم و سهراب و زیربنای منطقی حکایت در شاهنامه

by mfmonfared

omidsalar

زیربنای منطقی حکایت در شاهنامه

مقالۀ دکتر محمود امید سالار دربارۀ زیربنای منطقی حکایت رستم و سهراب در شاهنامه، یکی از جذاب ترین نوشتارها دربارۀ این داستان است. امید سالار به بررسی جایگاه این داستان در ساختار کلی و منطقی شاهنامۀ فردوسی می پردازد. او با واکاوی این جایگاه ، می پرسد چرا فردوسی در در دیگر جای های شاهنامه چندان سخن و نام سهراب را به میان نیاورده و بدو نپرداخته است. دیدگاه های بدیع و بسیار گیرای امید سالار در پاسخ به این پرسش ارزش چند بار خوانده شدن را هم دارد.

Next Session of Shahnameh Khani: Sunday June 1st

by Alireza Borojerdi

Salaam Doostan,

We usually have our sessions at the 4th Sunday of each month. The 4th Sunday of May will be part of the Memorial Day weekend which might not be convenient for some of our friends. I emailed IAB and requested to postpone our session to June First and they accepted that, for which I am grateful. The details of the program will be announced later. Please mark your calendars.

Regards

همۀ ما فرزندان فردوسی هستیم

by mfmonfared

MirKazzazi

نشست شاهنامه پژوهی و رونمایی از بازنوشت شاهنامه

http://ibna.ir/vdchkwnz-23nwzd.tft2.html

اگر تندبادی برآید زکنج

by mfmonfared

toranj_25_20091020_1432126132 (1)

کنج در مقدمۀ داستان رستم و سهراب

 در نشست پیشین شاهنامه خوانی، دربارۀ یکی از ابیات مقدمۀ داستان رستم و سهراب سخن رفت. این مقاله، بحث ها و گمانه های مختلف در این باره را در بر دارد. ضمنا، دربارۀ بررسی تطبیقی داستان رستم و سهراب با موارد مشابه در ادبیات جهان پیشتر مقالۀ دکتر محمود کمالی در اینوبلاگ قرار داده شده است و علاقمندان می توانند، برای آشنایی با آن مبحث مقالۀ مورد اشاره را مطالعه فرمایند.